Ես երբեք չեմ ցածրանա ու թքած ունեմ ձեր փողերի վրա։ Բանդերասը՝ թուրքերի առաջարկի մասին

1943

Բարեկամներ, աշխարհառչակ դեասան Անտոնիո Բանդերասը՝ իսպանական Լա Վերդադ ամսագրին, պատմել է թուրքակա իշխանություններից ստացած գայթակղիչ առաջարկի մասին ու թե ինչպես է նա այդուհանդերձ գրողի ծոցն ուղարկել նրան․․

Հայտնի դերասանը ասել է․․

Գիտեք, Ես միշտ ցանկացել եմ կերտել պատմական դերեր, սակայն, երբ թուրքերն ինձ աստղաբաշխական հոնորարով առաջարկեցին հանդես գալ Աթաթուրքի դերում, ես կտրականապես հրաժարվեցի: Դա իմ կինոկարիերայում կայացրած ամենաճիշտ որոշումներից էր․․

Պատճառը ավելի քան պարզ էր։ Ես կարող եմ կերտել յուրաքանչյուր դեր, կարող եմ խաղալ պատմական տարբեր կերպարներում՝ թե չար ու թե բարի, սակայն մասնակցել մի ավանտյուրայի, որի հեղինակները թուրքերն են, ես չեմ կարող․․

Գաղտնիք չէ, որ պատմությունը մեզ միայն դրական հերոսներին չի թողել, քիչ չեն նաև հակահերոսները, դաժան ու չար դեմքերը, զոր օրինակ ես երբեք չեմ կշտամբի այն մարդկանց, ովքեր, որ խաղացել են Հիտլերի դերը, դա նրանց իրավուքն է,

բացի այդ, նմանատիպ ֆիլմերում ընդամենը արձանագրվում եմ փաստերը, իրական դեպքերն ու նրանց զարգացումն ու տրամաբանական ավարտը, սակայն, ինչ վերաբերվում է Աթաթուրքի մասին պատմող ֆիլմին,

դա ամբողջությամբ քարոզչական հնարք էր, այնտեղ ըստ արժանավույն ներկայացված չէին փաստերը, ես ծանոթ եմ սցնարին ու կարող եմ ասել, որ այնտեղ չկար դաժան իրականություն արտացոլող տեքստեր, այն իրականությունը, որ բերել էր աթաթուրքը։ Գիտեք դա նման է նրան, որ օրինակ ժամանակին նացիստները նկարեին ֆիլմ Հիտլերի մասին․․

Ինչ եք կարծում, քանի իրական փաստ կլիներ այնտեղ։ Հիմա կասեք թե ես դերասան եմ այլ ոչ թե պատմաբան ու իմ գործը չէ խորանալու նման թեմաների մեջ, բայց ես կհակադարձեմ ու կասեմ, որ առաջին հերթին ես մարդ եմ, հետո դերասան։ Մենք բոլորոն նախ մարդ ենք, ու պետք է կյանքին նայենք հենց այդ պատկերացումից․․

Հավատացեք, որ այն թիվը, ինչ առաջարկել էին թուրք պրոդյուսերները, իսկապես ահռելի էր, թուրքերը լավ դիվանագետներ են ու գիտեն ինչը ոնց անել, բայց որքան էլ, որ դժվար էր դիմադրել այդ գայթակղությանը, միևնույն է ես կարողացա ու չտրվեցի նյութականին։ Գիտեք, որ Աաթուրքը հանդիսանում է Թուրքիայի Հանրապետության հիմնադիրը՝ լինելով հանրապետության առաջին նախագահը․․

Նա գաղափարական տեսանկյունից ծայրահեղական և ազգայնմոլ էր։ Նա գուցեևս անթերի ղեկավար է էղել իր ժողովրդի համար, բայց այսօր տեսնում ենք թե ինչ օրի է հասել թուրքիան, տեսնում ենք թե ինչ ծավալապաշտական նկրտումներ ունեն թուրքական իշխանությունները, բայց ամեն ինչից զատ, նրանք նախ պետք է առեևսվեն պատմության հետ ու ընդունեն իրենց հանցանքը՝ գործաց հայ ազգի դեմ, և ապա նոր առաջ շարժվեն․․

Ես չեմ կարող կրանավորել մի հերոսի, ում հիմնադրած պետությունը վտանգ է ներկայացնում ողջ աշխարհի համար։ Ասել է բանդերասը՝ իսպանական Լա Վերդադ ամսագրին։